گفتاری در نشر

گفتاری در نشر

  1. سرانه مطالعه در ایران بیشتر از کشورهای منطقه است.
  2. سرانه مطالعه کتاب در کشور از ۲ دقیقه به ۱۵ دقیقه و آخرش ۱۸ دقیقه رسید.
  3. سرانه مطالعه در ایران با احتساب کتب درسی ۶ دقیقه است.
  4. سرانه مطالعه در ایران ۲ دقیقه است یا ۷۹ دقیقه؟

با خواندن این اخبار، در ذهن هر خواننده‌ای این سوال مطرح می‌شود که به راستی سرانه مطالعه در کشوری همچون ایران با فرهنگ غنی و تاریخ چند هزار ساله، ایرانی که سعدی ها، خواجه نصیرها، مولوی ها، حافظ ها، دکتر حسابی ها و بسیاری از این استادان، دانشمندان و فرهیختگان مطرح در سطح جهانی داشته و از تاریخچه ادبی پرباری در ارتباط با کتاب و کتابت بر خوردار بوده، به چه میزان است.

در ایران همزمان با فرارسیدن هفته کتاب و کتابخوانی و روز کتابدار، بازار اعلام آمار مطالعه و ارائه راهکار برای ترویج فرهنگ کتابخوانی و اهمیت مطالعه در تمام همایش ها سخنرانی ها نشست ها و بحث ها گرم است و هرکسی نظر و ایده ای ارائه می کند و اگر واقعاً این ایده ها عملی شود این ننگ ساعات کم مطالعه ایرانی ها از جبین مبارک همه ما پاک می شود و این خبر که ایران در بین کشورهای منطقه رتبه نخست سرانه مطالعه را دارد به حقیقت می پیوندد.

مدتی است دو کتاب که من مستقیما با آن‌ها در ارتباط بوده‌ام منتشر شده است. وقتی با ناشر کتاب‌ها در مورد وضعیت نشر و انتشارات صحبت می کردم متاسفانه خبرهای خوبی نشنیدم، شور لحظات ابتدایی انتشار کتاب‌ها از من گرفته شد، وقتی شنیدم که تیراژ کتاب‌هایی که امروز منتشر می‌شوند حتی به ۱۰ درصد تیراژ کتاب‌های قبل از سال ۱۳۹۲ نمی‌رسد. این یعنی فاجعه، یعنی کتاب نخوانی، یعنی عدم مراجعه به منابع دست اول، یعنی فقر مطالعه، یعنی فقر فرهنگی و موارد دیگر.

اما چرا کتاب، چرا مطالعه؟

کتاب، بهترین رابط میان گذشته و حال، و تنها مونس انسان های اندیشمند است. بی گمان آنان که گام‌های بلندی در وادی پیشرفت های گوناگون برداشته اند، هرگز با کتاب و کتاب خوانی بیگانه نبوده اند، بلکه مطالعه را، عنصر اصلی و ضروری در زندگی خود می دانسته اند.

زمانی که مردم یک کشور کتابخوان و اهل مطالعه باشند؛ قطعاً آن کشور روز به روز پیشرفت خواهد کرد و نوار پیشرفت و ترقی علمی و فرهنگی آن دیار پیوسته و ممتد خواهد بود و پیشرفت علمی و اجتماعی آن جامعه وابسته به شخص خاصی نخواهد بود. جامعه کتابخوان توان سنجش وقایع و رویدادهای جدید را دارد و در این دوران که دنیا به سمت الکترونیکی شدن پیش می رود وجود یک جامعه کتابخوان می تواند بسیاری از مشکلات یک کشور را حل کند و از هزینه‌های گزاف که صرف آموزش و ورود نوآوری های جدید به جامعه و وفق مردم با آن میشود پیشگیری به عمل می آید.

امروزه صنعت نشر با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو است از رعایت نکردن حق مولف گرفته تا کم شدن کمک دولت به ناشران و موارد دیگر در این میان ناشران حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. اما آیا باید دست روی دست گذاشت و منتظر یک معجزه ماند تا مشکلات صنعت نشر حل و فصل شود؟ قطعا پاسخ خیر خواهد بود.

 نمی‌گویم که اعتصاب کنیم، یا اعتراض کنیم. پیشنهاد من این است که در جهت بهبود وضعیت نشر کشور هر کدام به اندازه‌ای که می‌توانیم گامی هرچند کوچک برداریم. بیایم حق مولف را رعایت کنیم. درست است ایران هنوز به قانون کپی رایت ملحق نشده است و کپی کردن کتاب‌ها پیگرد قانونی ندارد، اما بیایم معیار را وجدان انسانی‌مان قرار دهیم. برای کمک به نشر کتاب‌ها را خریداری کرده و از کپی کردن آن‌ها خودداری کنیم. اگر می‌گویید که هزینه خرید کتاب زیادتر از کپی کردن آن است حق با شماست ولی برای حل این مشکل نیز راهکار وجود دارد. به جای خرید کتاب از کتابفروشی، مستقیم کتاب را از ناشر و به صورت گروهی تهیه کنیم که بعضی اوقات تا ۴۰ درصد هم تخفیف دارد. در واقع با این عمل با یک تیر دو نشان زده‌ایم، علاوه بر تخفیفی که خریدار از آن بهره مند می شود موجب می شود که پول بدون واسطه و به سرعت به ناشر برسد و این امر موجب تقویت نشر می گردد. بدین ترتیب ناشر نیز تمام تلاش خود را در مسیر بالا بردن کیفیت کتاب‌ها به‌کار می‌گیرد. با افزایش کیفیت کتاب میزان استفاده از آن نیز بیشتر می‌شود و این امر نتیجه‌ای جز تقویت فرهنگ مطالعه و کتابخوانی ندارد.

بنابراین از تمام دوستانی که دغدغه حوزه نشر و فرهنگ را دارند عاجزانه تقاضامندم که با تامل در این امر، هر یک از ما در جهت بهبود وضعیت نشر گامی هر چند کوچک برداریم.

 با آرزوی توفیق الهی برای تمامی دوستداران حوزه علم، فرهنگ و ادب

مهدی رحمانی

مهدی رحمانی

دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه تهران

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *